Vücut kitle indeksi hesaplama
Boyunuz ve kilonuzla vücut kitle indeksinizi (VKİ), sınıfınızı ve boyunuza göre normal kilo aralığını hesaplayın.
Vücut kitle indeksi
…
Vücut kitle indeksi kilonun boyun karesine bölünmesiyle bulunur: 170 cm boyunda ve 80 kg olan birinin VKİ’si 80 / (1,70 × 1,70) = 27,7’dir ve bu kilo fazlalığı sınıfına girer. Yetişkinlerde normal VKİ 18,5-24,9, kilo fazlalığı 25-29,9, obezite 30 ve üstüdür; 170 cm için normal kilo 53,5-72 kg’dır (TEMD Obezite Kılavuzu 2024; Sağlık Bakanlığı, Türkiye Beslenme Rehberi 2022).
VKİ sınıfları
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) ve Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye Beslenme Rehberi yetişkinler için aynı sınırları kullanır:
| Sınıf | VKİ (kg/m²) |
|---|---|
| Zayıf | 18,5’in altı |
| Normal | 18,5-24,9 |
| Kilo fazlalığı | 25-29,9 |
| Obezite, evre 1 | 30-34,9 |
| Obezite, evre 2 | 35-39,9 |
| Obezite, evre 3 | 40 ve üstü |
TEMD, obeziteyi “hafif, orta, morbid” yerine evre 1, 2 ve 3 diye sınıflandırmayı önerir. Rehber zayıflığı da kendi içinde ayırır: 17-18,49 hafif, 16-16,99 orta, 16’nın altı ağır zayıflıktır.
Örnek: 170 cm, 80 kg
Boy metreye çevrilip karesi alınır: 1,70 × 1,70 = 2,89. Kilo bu sayıya bölünür: 80 / 2,89 = 27,7. Değer 25 ile 29,9 arasında olduğu için sınıf kilo fazlalığıdır. Aynı boyda normal VKİ’nin üst sınırı 24,9 × 2,89 = 72 kg’dır; bu kişi normal aralığın 8 kg üstündedir.
Boyunuza göre hedeflenecek tek bir kilo görmek için ideal kilo hesaplama sayfasına, bu kiloya inmek için günde kaç kalori almanız gerektiğini görmek için kalori hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.
Bel çevresi neden önemli?
VKİ vücuttaki yağın nerede toplandığını göstermez. Karın bölgesindeki yağ kalp hastalığı ve diyabet riskini daha çok artırır; bunu bel çevresi gösterir. TEMD kılavuzuna göre bel çevresi ölçümü karın bölgesindeki obeziteyi göstermekte VKİ’den daha duyarlıdır ve Türkiye’de bu sınır kadınlarda 90 cm, erkeklerde 100 cm’dir. Türkiye Beslenme Rehberi’nin kullandığı Dünya Sağlık Örgütü sınırları daha düşüktür: kadınlarda 80, erkeklerde 94 cm’den itibaren risk yüksek, 88 ve 102 cm’den itibaren çok yüksektir.
Bel çevresi ayakta, en alt kaburga ile kalça kemiğinin çıkıntısı arasındaki noktanın hizasından, mezura sıkılmadan ve derin nefes almadan ölçülür. Kılavuza göre bel ölçümü VKİ 25-35 arasındayken yol gösterir; VKİ 35’in üstündeyse ek bilgi vermez.
Sık sorulan sorular
VKİ ile BKİ aynı şey mi?
Evet. Vücut kitle indeksi (VKİ), beden kütle indeksi (BKİ) ve İngilizcesiyle BMI aynı hesaptır: kilo bölü boyun karesi.
Kadın ve erkek için VKİ farklı mı hesaplanır?
Hayır, hesap ve sınıflar aynıdır. Cinsiyet yalnız bel çevresi sınırını değiştirir. TEMD, aynı VKİ’deki bir kadın ve erkeğin yağ oranının aynı olmadığını, bu yüzden bel çevresinin de ölçülmesi gerektiğini belirtir.
Sporcularda VKİ doğru sonuç verir mi?
Vermeyebilir. Kas kütlesi yüksek bir sporcunun VKİ’si obezite sınırında çıkabilirken yağ oranı normal olabilir. Yaşla boy kısaldığı için yaşlılarda da VKİ olduğundan yüksek çıkar.
Çocuklar için bu hesap kullanılabilir mi?
Hayır. Çocuklarda VKİ yaşa ve cinsiyete göre büyüme eğrileriyle (persentil) değerlendirilir; bu sayfadaki sınırlar yalnız yetişkinler içindir.
Gebelikte ne kadar kilo almak gerekir?
Önerilen kilo, gebelik öncesi VKİ’ye göre değişir. Türkiye Beslenme Rehberi’ne göre gebelik öncesi VKİ’si normal olan kadın için toplam 11,5-16 kg, kilo fazlalığında 7-11,5 kg, obezitede 5-9 kg, zayıflıkta 12,5-18 kg önerilir (tekil gebelik). Bebeğin ilk yılının masrafı bebek masrafı hesaplama sayfasındadır.
Kaynak ve güncelleme
- Obezite Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2024, Tablo 1 beden kitle indeksi kategorileri (s. 2) ve Türkiye bel çevresi eşikleri (s. 8-9), Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, 1 Ocak 2024. Tarih yayın yılıdır.
- Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022: Tablo 3.1 beden kütle indeksi ve Tablo 3.2 bel çevresi (s. 40-41), Tablo 7.8 gebelikte ağırlık kazanımı (s. 137), Ek 1.1.3-1.1.4 BKİ 22 referans ağırlığı (s. 248-249), Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 1 Ocak 2022. Yayın No. 1031; tarih yayın yılıdır.
Sayfa 11 Kasım 2026 tarihinde güncellendi. Hesap bilgi amaçlıdır; kesin tutar için bordronuza, sözleşmenize veya ilgili kuruma başvurun.